Mi ddylai bwyd fod yn hawl nid yn fraint! gan Crav Llibertat

Mae Bwyd Nid Bomiau yn fudiad byd eang sy’n ymgyrchu am newid cymdeithasol. Mae eu dull o brotestio yn erbyn rhyfel a thlodi yn un syml ond effeithiol –drwy rannu bwyd am ddim ar y stryd i unrhyw un sydd eu eisiau. Fe ddechreuodd yn yr Unol Daleithiau yn yr 1980au a thyfodd yn gyflym gyda chanoedd o grwpiau yn cael eu sefydlu ar draws pob un cyfandir. Nid elusen yw Bwyd Nid Bomiau – Mae’n ymgyrchu i roi diwedd ar dlodi a newyn ac mae’n cefnogi: gweithredoedd sydd yn sefyll yn erbyn cyfyngu ar symudiadau pobl; atal globaleiddio a dinistr y ddaear. Mae’n fudiad sydd am weld newid, lle mae anghenion pobl yn dod yn gyntaf ac nad ydynt yn cael eu cyfaddawdu er lles busnesau mawr a rhyfeloedd anghyfiawn.

800foodnotbombs

Mae grwpiau Bwyd Nid Bomiau yn annibynnol a’i gwirfoddolwyr yn defnyddio’r broses o gonsensws er mwyn dod i benderfyniadau. Mewn consensws ni ddefnir pleidleisio ond yn hytrach caiff penderfyniadau eu gwneud unwaith fod pawb sy’n cymryd rhan yn hapus a chytûn ar unrhyw gynigion. Nid oes arweinwyr, cadeiryddion ac nid oes prif swyddfa. Nid oes hierarchaeth yn bodoli. Mae pob grŵp yn mynd a bwyd byddai fel arall yn mynd i wastraff ac yn ei defnyddio i baratoi prydau bwyd fegan a llysieuol. Mae hyn yn fodd o dynnu sylw at ba mor wastraffus ydi cyfalafiaeth, system sy’n seiliedig ar drachwant ac anghydraddoldeb. Cred sylfaenol y mudiad ydi petasai llywodraethau a chorfforaethau o gwmpas y byd yn gwario gymaint o amser ac egni ar fwydo pobol ac mae nhw ar ryfeloedd base neb yn llwgu.

Bu grwpiau Bwyd nid Bomiau yn weithredol yng Nghaerdydd a Nghasnewydd yn ystod yr 1990au. Ail-sefydlwyd grŵp Bwyd Nid Bomiau Caerdydd yn haf 2010 ac mi ydw i wedi bod yn gwirfoddoli gyda nhw ers hynnu. Rydym ni yn fel pob un grŵp arall yn dilyn tair egwyddor craidd sef – I weinu bwyd fegan neu lyseiol am ddim i unrhyw un; I wneud penderfyniadau drwy gonsensws; ac i fod yn ymroddedig i’r dull di-drais o weithredu. Ry ni wedi bod yn darparu prydau ar strydoedd y ddinas yn rheolaidd ac ar adegau ochr wrth ochr mewn safiad gydag ymgyrchoedd rhyngwladol fel yr un i ryddhau Bradley Manning yn ogystal â chefnogi achosion lleol fel Ymgyrch Unoliaeth a phobl ddigartref Caerdydd. Pan feddiannodd ymgyrchwyr adeilad ar Stryd Westgate oedd arfer bod yn swyddfeydd i Gyllid y Wlad yn 2011 fe aethon ni tu allan er mwyn rhannu bwyd cynnes i’w cefnogwyr ac i aelodau o’r cyhoedd wrth i’r meddianwyr ollwng baneru anferth allan o ffenestri’r adeilad i ddatgan eu bod yn ei sgwotio.

img_0663

Ar rhai adegau ry ni yn cael ein harrasio gan yr heddlu, sydd fel arfer yn datgan (yn anwir) ein bod ni yn torri’r gyfraith. Does dim byd anghyfreithlon am rannu bwyd am ddim gyda’r cyhoedd ar y stryd ond yn amlwg, mae rhoi bwyd i ffwrdd am ddim yn fygythiad i gyfalafiaeth! Rydym ni hefyd yn cael ein harrasio yn achlysurol gan swyddogion Iechyd Amgylcheddol sy’n chwilio am esgus i’n hatal ni rhag rhoi prydau bwyd fegan i ffwrdd tu allan i McDonalds fel arfer (tybed pwy nath gwyno iddyn nhw?) Ond rhan fwyaf o’r amser ry ni yn cwrdd â phobol glên sy’n falch o dderbyn paned o goffi cynnes a phryd o fwyd iachus, llawn maeth sydd am ddim. Mae gwneud Bwyd Nid Bomiau yn weithred heddychlon sy’n hwyl a dwi yn mwynhau sgwrsio gyda bob mathau o wahanol bobl ar y stryd gan wrando ar eu straeon, eu pryderon a’i safbwyntiau.

Yng ngwanwyn 2012 mi wnes i ac Efa Thomas o Bwyd Nid Bomiau Caerdydd deithio i Ffrainc i ymweld a gwirfoddoli efo grŵp Bwyd Nid Bomiau Paris. Mi oedd y grŵp yn paratoi’r bwyd mewn cegin yn sgwot La Miroiterie yn ardal Menilmontant o’r ddinas. Maen nhw yn gweini prydau bob nos Sul ac mae eu bwyd yn dod o farchnadoedd lleol ar yr un diwrnod – bwyd sydd yn ffres ond fyddai fel arall yn mynd i wastraff. Roedd yn gryn dipyn o ffrwythau wedi dod o’r farchnad felly mi wnaethon ni dorri mefus a pharatoi salad ffrwythau mawr mewn bwcedi. Roedd y prif gwrs yn syml – tatws mash a salad. Ac yn union fel ein grŵp ni, roedd yr holl blatiau a photiau a bwcedi o fwyd yn cael eu cludo mewn trolis archfarchnad. Mae La Miroiterie ar stryd serth, felly roedd rhaid bod yn ofalus wrth i ni afael yn y trolis oedd yn ein tynnu ni lawr y stryd brysur gan osgoi cerddwyr a thraffig! Roedd y bwyd yn cael eu weini tu allan i brif fynediad Metro Menilmontant ac ar ôl gosod bwrdd a chodi baner yn datgan ‘Repas Gratuit por toutes et tous’ (Pryd am ddim i bawb) dechreuodd pobl ddod i fwyta. Cefais i ac Efa ein hysbrydoli gan frwdfrydedd ac angerdd y criw ym Mharis. Ar y pryd, roedd gweithgaredd grŵp Bwyd Nid Bomiau Caerdydd yn achlysurol, ond fe’m hargyhoeddwyd ni y gallen ni gyda chriw ymroddedig gynnal prydau wythnosol nol yng Nghymru.

Bellach mae Bwyd Nid Bomiau Caerdydd yn rhannu bwyd ar strydoedd Caerdydd bob amser cinio dydd Gwener, tu ôl i’r Farchnad Ganolig. Ond er mwyn i ni barhau i gyflawni a chynnal hyn mae angen mwy o wirfoddolwyr i helpu gyda chasglu bwyd, coginio a gweini. Os gallwch chi helpu, cysylltwch â ni.

foodnotbombscardiff@riseup.net
facebook.com/foodnotbombscardiff
twitter.com/FNBCardiff

Advertisements

Drama ‘Terfysgoedd Bangor’

Terfysgoedd Bangor gan Heledd Williams.

PopUpLargeUkRiots2

 

GOLYGFA 1. EXT/INT. BANGOR/FAN HEDDLU. DIWRNOD 1.

TERFYSG YM MANGOR. SHOT O ADEILADAU AR DAN AC O SIOPAU YN CAEL EU HYSBEILIO. MAE’R CAMERA YN SIGLEDIG AC YN GWIBIO O LE I LE I GYFLEU DRYSWCH.

CLYWN SGRECH. MAE’R CAMERA’N TORRI I DDAU HEDDWAS SYDD YN GWTHIO MERCH I’R LLAWR A’I HARESTIO. MAE UN HEDDWAS YN EI STAMPIO AR EI CHEFN. MAE KIM YN GWINGO AR Y LLAWR.

KIM

Dwi’n clywed twll yn llosgi yn dy bocad di mochyn. Cer off fi. Off!

HEDDWAS 1

Now love there’s no need for that…

MAE UN O’R HEDDWEISION YN PWYSO AR EI CHEFN GYDA’I BEN GLIN I STOPIO HI RHAG SYMUD, YNA MAE’N RHOI’R CYFFION AMDANI.

HEDDWAS 2

I am arresting you on suspicion of criminal damage. You do not have to say anything. But it may harm your defence if you do not mention when questioned something you later rely on in court. Anything you do say may be given in evidence.

MAE’R HEDDWAS YN CYMRYD KIM AT FAN HEDDLU AC YN EI RHOI YN Y CERBYD. MAE KIM YN NHYWYLLWCH Y FAN OND YN GALLU CLYWED ERAILL YN ANADLU.

CAWN SHOT O GLOC BANGOR YN LLOSGI GYDA’R FFLAMAU YN LLYFU WYNEB Y CLOC YN LLOSGI’R RHIFAU A’R BREICHIAU I FFWRDD, MAE ARWYNEB Y CLOC YN DU ERBYN HYN.

DUWCH:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GOLYGFA 2. INT. YSTAFELL PROSESU GORSAF HEDDLU/CORRIDOR/CELL. DIWRNOD 1.

DUWCH. YNA MAE’R CAMERA YN SYMUD YN BELLACH AC YR YDYM YN GWELD MAI GWISG DU HEDDWAS YDI’R DUWCH YMA. YR YDYM YN EI GLYWED YN SIARAD CYN I NI EI WELD.

HEDDWAS 3

A wnei di dynnu dy gwfl a dy wregys os gweli di’n dda.

KIM

Eh?

HEDDWAS 3

Tyna dy felt a dy hwdi.

KIM

I be da chi isho cymryd hwdi fi?

HEDDWAS 3

Rhag ofn i ti grogi dy hyn. Tyna nhw.

TYNNAI KIM EI HWDI A’I GWREGYS YN LLETCHWITH, MAE’R HEDDWAS YN EI GWYLIO.

HEDDWAS 3

Tyrd efo fi.

MAE’R DDAU YN CERDDED I DRWY CORRIDOR O DDRYSAU TRYMION. MAE’N AGOR UN DRWS AC YN YSTUMIO IDDI FYND I MEWN.

MAE KIM YN CERDDED I MEWN AC MAE’R DRWS TRWM HAEARN YN CAEL EI GAU TU ÔL IDDI, MAE SŴN UCHEL Y DRWS YN CAU’N GLEP YN GWNEUD IDDI NEIDIO. YNA MAE SŴN GORIADAU YN EI CHLOI YN Y DRWS TU ÔL IDDI.

TORRI I:

 

 

 

 

 

 

 

GOLYGFA 3. INT. CELL/YSTAFELL CYMRYD FFOTOGRAFF. DIWRNOD 1.

CERDDAI KIM YN ÔL AC YMLAEN YN Y GELL. MAE’N CERDDED O UN PEN Y GELL FYCHAIN I’R LLALL MEWN TUA PHUM CAM. MAE SHOTS GWAHANNOL YN RHYNGDORRI OHONI HI MEWN GWAHANOL SAFLEOEDD YN Y GELL. MAE UN SHOT OHONI YN BWYTA CYMYSGEDD AFIACH YR OLWG O FFA, SELSIG A THATWS ALLAN O FOCS PLASTIG. UN ARALL OHONI YN CHWARAE SQUASH AR WAL Y GELL EFO CWPAN POLYSTYREN AC UN ARALL OHONI YN GWNEUD SIT UPS.

CERDDAI HEDDFERCH I’R GELL.

KIM

Da chi di deud wrthai tair gwaith rŵan fy mod i’n cael mynd allan yn fuan… dwi heb hyd yn oed cael ffonio neb eto…

HEDDFERCH 1

Mae arnai ofn dy fod gorfod aros yma tan yforu rŵan. Mi fyddi di’n mynd bore yfory i gael gwrandawiad yn llys yr ynad.

KIM

Eh? Pam?

HEDDFERCH 1

Iddynt gael penderfynu os cei ferchniaeth.

KIM

Eh? Dwim yn dallt y gair Cymraeg na ia….

HEDDFERCH 1

Merchniaeth ydi’r gair Cymraeg am bail. Os na fyddi di’n cael merchniaeth mi fydd rhaid i ti aros yn y ddalfa tan ac yn ystod dy achos llys. Mwy na thebyg i Glostershire yr ei di.

KIM YN DECHRAU ANADLU’N DDWFN. MAE’N BENYSGAFN.

KIM

Dwi’n teimlo’n dizzy

HEDDFERCH 1

Mae’n rhaid i sylwi bod be wnes ti yn drosedd ddifrifol…

KIM

Dwi’m yn poeni ia… Pissd off gai’m noson call o gwsg yn y twll o le ‘ma.

HEDDFERCH

Cei dabledi cysgu gan y nyrs os wyt ti eisiau…

KIM

Dim diolch.

PWYSLAIS BLIN AR Y ‘DIM’. MAE’N RHOI EI PHEN YN EI BREICHIAU, NID YW’N EDRYCH AR YR HEDDFERCH RHAGOR.

MAE’R HEDDFERCH YN GADAEL. SHOT AGOS O KIM YN CODI EI PHEN O’I BREICHIAU A GWELWN FOD DAGRAU AR EI GWYNEB.

MAE KIM YN CODI A DECHRAU CAMU O UN PEN O’R GELL I’R LLALL YN EI RHWYSTREDIGAETH.

YN SYDYN MAE KIM YN RHOI DWY LAW YN ERFYN AC YN PLYGU AR EI GLINIAU WRTH YMYL Y FATRES BLASTIG YN Y GELL.

KIM

Duw, Bydysawd, Ffet, Bob dim.. Dim byd… whatefyr wyt ti sy’ neud y pendyrfyniada cach ‘ma… Allaim neud sens o hyn… dwi angan… dwi’m yn dallt be sy digwydd… Ydwi am fynd lawr am hyn? Allai ddim mynd i jêl ia…

Ffwcio hynna… hanar pobol sy mynd lawr yn dod allan yn smackheds.…Dwi ‘misho mynd i jêl.. Dwi ofn… dwi ofn y moch ma.. Ma nhw medru neud be bynnag ma nhw isho… Sut ma hyna’n deg? Dwi ofn… dwi ofn i’r reiats sbredio ‘ma… be tasa rwin yn roi’r copshop ar dân? Sa’r moch yn byth gadal ni allan… be os ma nhw’n neud wbath i fi? Neu’n deud celwydd fel ddaru nhw efo Phil a Fred o’r blaen..Dwi ofn, Helpa fi… Fyddai’n dda o hyn ymlaen..

Dwin sori am bebynag dwi di neud yn rong… Sori…

DISTAWRWYDD AM YSBAID.

Odd be neshi i landio ‘ma ‘im yn teimlo’n rong… fellu sut allith o fod? Oedd o fatha .. fatha rhyddid…nefoedd ella…odda ni’n rhydd… Ydwin sâl felly? Ella dwi’n sick.. pobol sick sy teimlo’n dda yn neud petha drwg… sut ellith hanar y dre fod efo’r un salwch ddo? Dwim yn dallt de… dwim yn dallt.. helpa fi gael allan o hyn… chdi… bebynag wyt ti sy’ ‘di achosi..creu.. hyn… Help..

SŴN GORIADAU A DRWS YN GWICHIAN AGOR.

HEDDWAS JOHN

Come with me.

KIM YN EDRYCH YN SYN OND HAPUS AM EILIAD, MAE’N MEDDWL EI BOD YN CAEL EI RHYDDHAU. BOD EI GWEDDI WEDI CAEL EI HATEB.

HEDDWAS JOHN

We’re just going to take your prints now all right? DNA and so forth…

MAE GWYNEB KIM YN DISGYN MEWN SIOMEDIGAETH. MAE’R HEDDWAS YN RHOI CYFFION AR EI DWYLO AC YN EI HARWAIN DRWY’R CORRIDOR O DDRYSAU HAEARN AC I MEWN I YSTAFELL FEDDYGOL YR OLWG.

HEDDFERCH SASHA

Cheers John. I’ll take it from here.

HEDDFERCH SASHA YN TROI AT KIM.

Cymraeg ti ia?

KIM

Ia.

HEDDFERCH SASHA

Tyrd yma i mi gymryd dy lun, wedyn mi gymerai dy ôl bys a sampl o DNA.

KIM

Ydio mynd i frifo? Cael y DNA allan llu?

HEDDFERCH SASHA

HANNER GWENU.

Nafydd cyw, o du fewn dy foch ydio. Eistedda lawr.

CEIR SHOT AGOS O KIM YN EDRYCH I FYW LLYGAID YR HEDDFERCH WRTH IDDI GYMRYD SAMPL O DNA O’I BOCH GYDA BLAGURUN COTWM. YNA MAE’N CYMRYD EI LLUN, EI BYSBRINT A’I MESURIADAU HEB WNEUD CYSWLLT A LLYGAID KIM UNWAITH.

HEDDFERCH SASHA

You can take her back now John.

TORRI I:

 

GOLYGFA 4. INT. CELL/SIOP BOOTS BANGOR/CELL. DIWRNOD 1.

MAE’R HEDDWAS YN AGOR Y DRWS IDDI GERDDED YN ÔL I MEWN I’W CHELL. YNA MAE’N CLOI’R DRWS, AC MAE KIM YN GORWEDD AR Y FATRES BLASTIG. MAE’N EDRYCH YN FREGUS, MEWN SAFLE FEL PETASAI YN FABAN MEWN CROTH. CAWN SIOT BIRD’S EYE OHONI HI YN Y GELL. MAE KIM YN EDRYCH FEL BABAN A’R GELL YN GROTH DYWYLL, LAITH O’I CHWMPAS. CLYWN SŴN DWR YN DIFERU. CAWN SHOT AGOS OHONI’N CAU EI LLYGAID YNA MAE’N PYLU I ÔL-FFLACHIAU O’R TERFYSGOEDD. MAE’R SŴN DWR YN DRIPIO YN RADDOL TROI MEWN I SŴN CRACIAN TAN.

YN YR SHOT YMA O’R TERFYSG MAE KIM YN UN O GRIW SYDD YN YSBEILIO’R SIOP BOOTS.

YNA MAE ÔL-FFLACHIAD ARALL OHONI YN SEFYLL YN YR UN LLE YN BOOTS AG YR OEDD HI’N SEFYLL YN YR ÔL-FFLACHIAD BLAENOROL. YN YR ÔL FFLACHIAD YMA MAE’N RHOI EI CV I REOLWR Y SIOP.

KIM

Dwi’n clwad bod chi efo jobs yn mynd fama? Genai CV i chi…

RHEOLWR

Diolch. Byddwn ni mewn cysylltiad os fydd unrhyw beth ar gael.

KIM YN CERDDED I FFWRDD AT YR ADRAN COLUR. MAE’N EDRYCH AR Y LLUNIAU O FERCHED PRYDFERTH YN YR HYSBYSEBION. YNA MAE’N EDRYCH ARNI HI EI HUN MEWN DRYCH AC YN CYFFWRDD EI BOCH, YNA’N EDRYCH NÔL AR Y LLUN O FERCH DENAU DDI-NAM YN YR HYSBYSEB. MAE’N CERDDED O’R SIOP WRTH BASIO’R RHEOLWR ETO O BELLTER. MAE’N EI GLYWED YN SIARAD GYDAG UN O’R GWEITHWYR.

RHEOLWR

Ma ‘na eneth newydd yn dod i weithio yma ar Workfare am chwe mis, felly cofia i gymryd yr hysbyseb yna o’r papur newydd ynglŷn am swyddi gwag ar gael…

MAE KIM YN EDRYCH ETO AR YR HYSBYSEBION O FERCHED TENAU, DI NAM AC MAENT I GYD YN CHWERTHIN ARNI HI. MAE’N GADAEL Y SIOP YN EDRYCH FEL EI BOD AR FIN BEICHIO CRIO.

MAE’R ÔL-FFLACHIAD YN MYND YN ÔL ATI HI YN BOOTS YN YSBEILIO’R LLE AC YN MALU HYSBYSEB O FERCH BRYDFERTH. MAE POBL ERAILL O’I CHWMPAS YN GWNEUD YR UN PETH.

SHOT AGOS O KIM YN AGOR EI LLYGAID. SIOT BIRD’S EYE OHONI YN Y GELL UNWAITH ETO. MAE SŴN GRIDDFAN TAWEL O DU HWNT WALIAU’R GELL. MAE’N GORCHUDDIO EI GWYNEB GYDA BLANCED GOCH LACHAR, LLIW GWAED FEL PETAI’N CEISIO ERTHYLU EI HUN O’R GELL DRWY GUDDIO ODDI TANO. MAE’R SŴN GRIDDFAN O’R CELLOEDD ERAILL YN ANEGLUR A BRON FEL WHITE NOISE YN Y CEFNDIR.

TORRI I:

 

GOLYGFA 5. INT. YSTAFELL CYFWELD. DIWRNOD 1.

KIM YN EISTEDD YN LLIPA MEWN CADAIR. MAE BWRDD RHYNGDDI HI A’R HEDDWAS A HEDDFERCH SYDD YN EI CHYFWELD. MAE SŴN Y PEIRIANT RECORDIO YN GWNEUD WHITE NOISE YN Y CEFNDIR.

HEDDWAS

Felly pam wnes di…

KIM

No Comment.

HEDDWAS

Ble oedd…

KIM

No Comment.

HEDDWAS YN DIFFODD Y TÂP.

HEDDWAS

Yli, dwyt ti ddim yn helpu dy hun wrth beidio cydweithio efo ni sti. Does dim byd yr hoffwn i fwy na i gael hyn allan o’r ffordd… I ti gael mynd adra de….Tyd ‘laen..

KIM

Sgenai dim byd i ddeutha chi…

HEDDWAS YN TROI’R PEIRIANT RECORDIO YN ÔL YMLAEN AC YN PARHAU I OFYN CWESTIYNAU A KIM YN TORRI AR DRAWS WRTH DDWEUD NO COMMENT BOB TRO.

TORRI I:

 

 

 

GOLYGFA 6. INT. CORRIDOR/CELL. DIWRNOD 1.

CAIFF KIM YN CAEL EI HARWAIN NÔL AT Y GELL. MAE SHOT O KIM YN CERDDED EFO’R HEDDWAS TU ÔL IDDI.

KIM

Ydwi medru gal cawod fama?

HEDDWAS 3

Mae’n dibynnu os mae’n gyfleus. Bydd rhaid aros tan mae’r un o’r heddferched ar gael i gymryd ti am gawod.

KIM

Cymryd fi am gawod?

HEDDWAS 3

Fydd rhaid i rywyn dy fonitro di… alla i ddim gwneud hynny yn anffodus.

DISTAWRWYDD

Fe wnâi rhoi gwybod i’r heddferched dy fod eisiau cawod.. os ydynt yn cael siawns fe allen nhw dy gymryd di am un.

KIM

Diorots.

KIM NOL YN Y GELL. MAE SŴN SGRECHIADAU A GRIDDFAN TERFYSGWYR ERAILL WEDI CAEL EI HARESTIO. YNA DUWCH.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GOLYGFA 7. INT. LLYS YR YNAD CAERNARFON. DIWRNOD 2.

CAWN SHOT O DDUWCH GLOGYN YR YNAD. MAE’N SYMUD Y CLOGYN AC MAE’N DADORCHUDDIO EI HUN. MAE SHOT CANOL OHONO EF YN EDRYCH YN HUNANBWYSIG AR BAWB YN Y LLYS DROS EI SBECTOL.

BARNWR

Kimberly Mai Jones yr wyf yn gwarantu merchniaeth i chi ar yr amod na wnewch chi fynd i ganol dref Bangor eto tan yr ydych yn dod yn ôl i’r llys hwn ar y 23ain o Fedi. Os yr ewch chi i ganol dref Bangor cyn y dyddiad yma byddych yn gallu cael eich arestio a’ch remandio tan fydd yr achos drosodd.

SHOT AGOS OHONO YN TARO’R MORTHWYL PREN, YN LLE SAIN MORTHWYL YN TARO’R PREN MAE SŴN DRWS Y GELL YN CAEL EI GAU’N GLEP.

TORRI I:

 

GOLYGFA 8. EXT. CAERNARFON. DIWRNOD 2.

O’R GLEC MAE’N TORRI’N SYDYN AT SHOT O KIM YN NEIDIO, FEL Y GWNAETH GYNT PAN GLEPIODD Y DRWS YN Y GELL. MAE HI DŶ ALLAN LLYS YR YNAD YNG NGHAERNARFON. GWELWN PAM Y MAE HI’N EDRYCH FEL Y MAE WEDI CAEL SIOC OHERWYDD Y MAE’N EDRYCH AR DDYN IFANC MEWN GWASGOD A THROWSUS MELFARÉD. MAE SHOT O’R DDAU YN SEFYLL YN EDRYCH AR EI GILYDD. CYFERBYNIAD LLWYR RHWNG Y LLIWIAU PINC A LLACDOD TRACWISG KIM A LLIWIAU MWSOG SIÂP ANHYBLYG, DILLAD Y DYN.

DILWYN

Sut wyt ti erstalwm? Ti’n iawn?

KIM

Be ti’n neud ‘ma?

DILWYN

Ddaru Anti Jini, dy fam ffonio fi… Dydi’r bysus dal ddim yn mynd ers y terfysgoedd.. Felly gofynnodd hi a buaswn i yn rhoi llety i ti am heno…

KIM

O… iawn..

DISTAWYDD LLETCHWITH.

KIM

Ti dal yn byw yn tai na ddim yn bell o’r Job Centre?

DILWYN

Dwi adra yn gweld ‘nhad i, ydw… ym Mryste ydw’i fel arfer, yn y Brifysgol fanno…

KIM

O.

DILWYN

Awn ni?

KIM

Iawn.

Y DDAU YN DECHRAU CERDDED.

DILWYN

So… ti’n iawn felly?

KIM

Well rŵan diolch…

DISTAWRWYDD.

Pen fi’n teimlon dwlal ‘rôl ddim cysgu.. a dwi llwgu rŵan ia.. bwyd yn y gell yn sgỳm…

DILWYN

Mae cariad ‘nhad am wneud Casserole hyfryd i ni heno.. Cawn ni hwnna toc..

KIM

Aidial John Peel.

DILWYN

YN SYN.

Sut wyt ti’n gwybod am John Peel?

KIM

Eh?

DILWYN

Dim byd… oeddwn i jest ddim yn disgwyl baset ti’n gwybod am John Peel y DJ…

KIM

Mbo jest dywediad ydio ia? Odd yncl Llew arfar ddeud o..

DILWYN

Brawd mam? Heb ei weld o ers oes pys..

DISTAWRWYDD MAE’R DDAU YN PASIO GRAFFITI AR BONT SYDD YN DWEUD, ‘DIM TORIADA’ A ‘CELWYDD YW CYFALAFIAETH’ YN OGYSTAL Â GRAFFITI FEL ‘KYLE GRASS’.

KIM

Gai scafio ffag gin ti?

DILWYN

Mae’n ddrwg gen i, dwi’m yn ysmygu..

KIM

O…

TORRI I:

GOLYGFA 8. EXT/INT. GARDD DILWYN/PORTS TY DILWYN/LOLFA DILWYN. DIWRNOD 2.

MAE’R DDAU WEDI CYRRAEDD TŶ MAWR. MAE DILWYN YN AGOR Y GIÂT I KIM. MAE YNA ARDD FAWR O FLAEN Y TŶ, LLAWN BLODAU, COEDEN GYDAG AFALAU COCHION ARNO A PHWLL GYDA PHYSGOD AUR ANFERTH YNDDO. PAN GYRHAEDDAI’R DDAU’R STEPEN DDRWS DYWED DILWYN:

DILWYN

Dyma ni. Ti’n meindio tynnu dy esgidiau yn y ports? House rules ma’ arnai ofn.

KIM

Oce… Dal dy drwyn ta ‘chos dwi heb gael newid sana fi ers cwpwl o ddyddia!

CERDDAI’R DDAU I MEWN I’R TŶ MAWR. MAE’R TU MEWN YN CHWAETHUS GYDAG ARGRAFFIADAU O WAITH KYFFIN WILLIAMS AR Y WAL. CAWN SHOT YN EDRYCH I LAWR AR Y DDAU YN TYNNU EU HESGIDIAU. MAE SANAU PINC KIM GYDA SÊR COCH ARNYNT YN GWRTHGYFERBYNNU EFO SANAU DU, PLAEN DILWYN. MAENT YN CERDDED I’R LOLFA BLE MAE BRETHYN CYMREIG YN GORCHUDDIO’R SOFFA A CHADEIRIAU.

DILWYN

Hoffet ti ddiod? Mae’n siŵr fydd swper ddim yn barod am sbel fach…

KIM

KIM YN EDRYCH AR DECANTER LLAWN WISGI AR OCHOR Y SOFFA. MAE’N OEDI CYN ATEB.

Dwi’n iawn…

DISTAWRWYDD.

DILWYN

Be am wylio’r teledu?

DILWYN YN TROI’R TELEDU YMLAEN. MAE YNA GYFWELIAD YNGLŶN Â’R TERFYSGOEDD.

CYFLWYNWRAIG TELEDU

We now have in the studio psychiatrist and medical journalist Theodore Dalrymple to give his view on why the riots have happened…

THEODORE DALRYMPLE

My view is that the sense of entitlement, so common among Britain’s youth is the root cause for the riots. The British youth are today among the most unpleasant and violent in the world as a result of the overbearing nanny welfare state.

DILWYN YN TROI’R TELEDU I FFWRDD YN FRYSIOG.

DILWYN

Be am wylio ffilm yn lle? Neu wrando ar ychydig o gerddoriaeth?

KIM

Be? Di’r niws yn neud ti deimlo’n awcwyrd? Ti teimlo’n rhyfadd mod i yma?

DILWYN

Paid â malu awyr… dim ond gofyn os oeddyt ti awydd gwylio ffilm nes i..

KIM

Os ti ddim isho fi fod yma allai aros yn tŷ met fi..

DILWYN

Na, na ti’n iawn yn fama.. Wnes i addo i dy fam buaswn ni’n rhoi llety i ti heno…

KIM

Be? Rhag ofn fi fynd allan a peintio’r byd yn goch?

DILWYN

Sori? Be ti feddwl? ‘Paint the town red’ neu ‘peintio’r byd yn wyrdd’ to drio ddweud ia?

KIM

Y ddau.. Dyna pam raid i mi aros fama ynde? I ti gadw llygad arnai? I wneud yn siŵr fy mod i’n bihafio..

DILWYN

Paid â mynd i ganlyniadau…

KIM

Eh?

DILWYN

Gwrnada Kim Bach… Yli.. sgenai ddim problem efo cael ti yma… jest ma’n rhyfadd yn dydi…efo’r terfysgoedd yma’n dinistrio’r wlad… A ma’ nghyfnither i.. rwi’n sy’n perthyn i mi… wedi bod yn rhan o hynna…

KIM

Dwi ‘di gorfod mynd i llys unwaith heddiw ‘ma’n barod… paid ti dechra barnu fi ‘fyd!

DILWYN

Dydw i ddim yn dy farnu di! Dwi’n dallt yn iawn sti… ma rhywun fel ti.. rhywun o gefndir sosio-economaidd fel dy ochor di o’r teulu, efallai wedi gwneud hyn fel adwaith i…

KIM

Ti ‘di’n colli fi. Sos be? Be ma Sos i neud efo hyn!? A be ti feddwl ochor fi o’r teulu…

DILWYN

Well, dim amarch ond… mae dy ochor di o’r teulu mymryn llai… breintiedig..

KIM

Eh?

DILWYN

Ydych chi’n byw mewn tŷ cyngor, a dwyt ti na dy fam yn gweithio…

KIM

Paid a dechra ia.. dwi di bod yn chwilio am waith ers dwy mlynadd.. dosa i’m byd allan yna.. dim gwaith… a ma mam yn sâl dydi… yn feddyliol… a mai’n yfad bob dydd ‘fyd… tasa ochor chdi o’r teulu ‘di boddro dod i weld ni, basa chdi’n gwbo hynna…

DISTAWRWYDD.

DILWYN

Doeddwn i ddim yn ymwybodol o hynny…

KIM

Ia… wel..

DISTAWRWYDD.

DILWYN

Doeddwn i ddim efo unrhyw syniad Kim… Ond dwi dal yn meddwl dydi hynny ddim yn esgus am y terfysgoedd er efallai bod hyn yn egluro pam y digwyddasant nhw..

DISTAWRWYDD. MAE KIM ERBYN HYN AR ERCHWYN EI SEDD A DILWYN YN EDRYCH YN LLETCHWITH.

DILWYN

Dwi angan wisgi bach, ti’sho un?

MAE DILWYN YN ARLLWYS WISGI I’W HUNAIN AC UN I KIM CYN IDDI GAEL SIAWNS I ATEB. MAE’N RHOI’R GLASIAD IDDI AC YN EISTEDD YN OL AR Y SOFFA. MAE KIM YN YMLACIO YCHYDIG WRTH IDDI GYMRYD DRACHT O’R CHWISGI.

DILWYN

DILWYN YN EBYCHU.

Pam nes di ymuno efo’r terfysgoedd Kim?

KIM

Alla i ofyn cwestiwn i chdi gynta? Pam wyt ti mor siŵr oedd y reiats ddim y peth iawn.. i neud?

DILWYN

Be ti feddwl? Ma pobol di marw yn y terfysgoedd ‘ma Kim… a lot o bobol wedi colli eu bywoliaeth nhw. Dwi ddim yn dy edliw di ond dwi wedi synnu ti ddim fel dy fod yn edifarhau… chwilfrydig dwi… pam nesdi ymuno a’r terfysg?

KIM

Dwi gwbo… ma pobol ‘di marw yn llefydd erill efo’r riots ma.. ond be ‘di pobol ‘tha chdi ddim yn sylwi bod pobol yn cael eu lladd ar y stryd drwy’r adag. Lladd eu hunan efo drygs neu lladd eu gilydd drost drygs.. Marw yn slo bach yn gweithio ‘tha mulod… Neu byw ar chwim a pills tan ma brens nhw’n pydru yn ‘u pengloga…

Mbo.. Da ni crafu byw bob dydd, a diom jest ni ma pawb lle dani byw yn stryglo yr un peth… a’r stwff ma’r heddlu’n neud.. haslo a haslo ni… malu pobol.. deud celwydd… Oddo’n neis dial arna nw i fod yn onast.. Dangos idda nhw, i’r cops a pobol efo pres bo ni medru neud be dani isho..

Dwnim ia..  ma’n anodd sympythysio efo pobl yn ‘colli bywoliaeth’ pan ti rioed di cael bywoliaeth iawn dy hyn… digon o bres i acshyli byw dim jest bodoli… eniwe… ma bron bob shop gafodd ei trasho yn berthyn i rhyw filonare gôc.. be wahaniaeth idda fo ‘dio go iawn?

DILWYN

Dwi’n cydymdeimlo efo dy sefyllfa ‘di Kim… Ond ddaru’r dynion busnes yna weithio’n galed i sefydlu eu hunain a’u busnesau llwyddiannus.. dim ond am eu bod yn filiynyddion, pam wyt ti’n meddwl ma’n iawn i ysbeilio eu heiddo? Does gan neb hawl wneud hynny… Sut basa ti’n teimlo tasa pobl yn gwneud hyna i dy eiddo di?

KIM

KIM YN CHWERTHIN.

Pa eiddo? Fel o ti’n deud dwi’n byw mewn tŷ cownsil! A cyw, tasa gwaith calad yn gorffan efo cyfoeth basa hanar y stad yn milionares!

MAE’R DDAU YN EDRYCH AR GLOC AR Y SILFF BEN TAN, YNA MAE’N TORRI I ÔL-FFLACHIAD O WYNEB CLOC BANGOR YN LLOSGI. MAE WYNEB Y CLOC YN HOLLOL DDU OND AM Y FFRAM METAL CRWN SY’N GOLEUO’N ORENGOCH.

MAE KIM YN EBYCHU.

Dwi mor ffed yp fyw felma… ac wedyn pawb yn trio guilt tripio fi… y papur, pobol… allai’m gwatsiad y teli heb rhyw dwat fel Jeremy Kyle yn deud bo fobol ar benefits yn sgym.. pobol fatha fi…a’r job centre yn haslo.. trio ffindio unrhyw esgus i stopio pres fi. Be nai wedyn? Llwgu? Begian? Gwerthu’n nhin ar sgwâr Caernarfon?

DILWYN YN CHWERTHIN YN LLETCHWITH.

KIM

Dwi hollol o ddifri… dwi’n teimlon crap… mod i methu gal job… dwi methu edrych ar ôl mam…ma’r graduras yn byw mewn cachfa… doesnam pres i drwsho’r lle a ma’r cownsil ‘di hen anghofio amdana ni… ma hi’n flin neu’n crio neu ‘di meddwi drw’r amsar ia… pan mai’n cal mymryn o bres mai jest wario fo ar bwz… ma’r ddynas yn gaeth…

KIM YN ARLLWYS RHAGOR O WISGI I’W HUNAIN AC YN EI YFED AR EI THALCEN. MAE’N EISTEDD YN OL YN Y SOFFA. AC YN DWEUD GYDA GWYNEB FEL EI BOD YN BELL I FFWRDD WRTH IDDI SYLLU MEWN I’R CLOC:

Dwi ‘rioed wedi teimlo rhyddid fel y penwsos ma yn Bangor.. ddaru pob dim arall doddi i ddim byd.

TORRI I:

GOLYGFA 9. INT/EXT. LLOFFT SBÂR YN TŶ DILWYN/BANGOR. DIWRNOD 2.

SHOT BIRD’S EYE O KIM YN GORWEDD MEWN GWELY.

MAE KIM YN GWYLIO’R WAWR TRWY’R FFENESTR, MAE’N EDRYCH AR Y WAWR YN CODI TU OL PEINT O DDŴR WRTH YMYL EI GWELY FELLY MAE’R GOLAU I GYD WEDI PLYGU. MAE SŴN ADAR YN TRYDAR. MAE’N CAU EI LLYGAID A GWELD DELWEDD O FANGOR ULW. YNA MAE EIDDEW YN TYFU AR GLOC BANGOR SYDD WEDI EI LOSGI. MAE’R TYFIANT YN GWASGARU. MAE’R GWYRDDNI’N LLEDAENU AC MAE GLASWELLT, COED A LLWYNI YN GORCHUDDIO’R BRIF STRYD. MAE GAN RHAI O’R PLANHIGION NEWYDD GNAU NEU FFRWYTHAU YN TYFU ARNYNT. MAE AMRYWIAETH O ANIFEILIAID YN STRAFFAGLU ALLAN O RHAI O’R LLWYNI.

CAWN SHOT O KIM YN CERDDED TRWY’R ARDD YMA, MAE’N CAU EI LLYGAID A CHYMRYD ANADL DWFN. MAE NYTH GWENYN MEWN COEDEN GYFAGOS AC MAE’N SYNNU ATO. YNA MAE’N PIGO MWYAR DUON AC YN BLASU UN. EDRYCHAI I FYNNU O’R LLWYN A GWELD COEDEN LLAWN AFALAU COCHION. CERDDAI TUAG ATYNT AC YN ESTYN EI LLAW I DYNNU UN.

CYN IDDI GAEL SIAWNS I GYFFWRDD YR AFAL MAE SARFF YN YMDDANGOS, YN CROGI O’R GOEDEN. MAE’R SARFF MEWN SIÂP DOLEN, FEL DOLEN YR OEDDYNT YN DEFNYDDIO I GROGI TERFYSGWYR YN YR OESOEDD CANOL.

SARFF

Paid ti a bwyta’r afalau cochion yma..

KIM

Paid â deud bo rhywun berchen ar y goeden ‘ma? Dwi’n siŵr bydyn nhw ddim yn meindio os gymerai un afal bach…

SARFF

Ronald Mc Donald sydd pia’r goeden…. Coeden Cyfalaf yw hon.

I rai fel o, mae arian yn tyfu ar goed. Coed teulu cenedlaethau o fobol fel ti. Mae blynyddoedd maith o’ch bywydau yn wrtaith i’r goeden gyfalaf.

Mae’r boncyff yn bydredig, ac nid yw’r afal yn rhoi maeth ond mae’r ffrwythau’n blasu fel ambrosia y Duwiau.

Os fwytei di’r afal hwn cei dy alltudio o’r ardd hon ble nad oes aur nac arian na phapur na chyfalaf.. dim ond cyd-gymorth a’r hyn y mae’r ddaear yn darparu.. dim archfarchnadoedd.. dim dillad crand, dim tŷ neis, dim car cyflym…  dim ond modd i fyw heb gloc na wats yn mesur a chyfri’r oriau.

KIM

Fel mod i fyth am allu gael y petha yna yn y byd arall… A’i Duw neu’r diafol wyt ti?

SARFF

Dwi’n siŵr dyna ofynnodd pobl yr Almaen i’w hunain o dan Füher Adolf Hitler… Pa wahaniaeth?

KIM

Wel dwyt ti ddim am stopio fi… tasa fama’n baradwys go iawn basa na ddim rheola dwl fela… Buasai’r goeden yna i bawb sy ffansi afal… Twll tin Ronald cont!

MAE’R SARFF YN LAPIO EI HUN O GWMPAS EI GWDDW CYN IDDI GAEL SIAWNS I FWYTA’R AFAL. WRTH I KIM SGRECHIAN CLYWN TROSLAIS DILWYN.

DILWYN

Stopia! Na! Paid!

PYLU I:

GOLYGFA 10. INT. CORRIDOR YN TY DILWYN.

CAWN SHOT O DILWYN YN GAFAEL O AMGYLCH KIM YN Y CORRIDOR UWCHBEN Y GRISIAU.

DILWYN

Oeddet ti’n cerdded yn dy gwsg… oeddet ti’n sgrechian hefyd… oeddwn i’n poeni buaset ti’n disgyn lawr y grisiau… felly nes i dy ddal di…

KIM

Chdi nath stopio fi fyta’r afal…

DILWYN YN DAL I AFAEL ARNI. MAE’N EDRYCH YN SERCHOG AR KIM AC YN GWNEUD YSTUM I DRIO EI CHUSANU HI.

DUWCH.

MC Angharad Tomos a DJ wUw ‘Na i Wylfa-B’

Dyma drac gan yr arist bass wUw gyda samplau o araith Angharad Tomos mewn protest yn erbyn Wylfa-B llynedd.

Dyma’r araith wreiddiol-ysbrydoliaeth!

Gwefan yr ymgyrchwyr PAWB Pobol yn Atal Wylfa B

Gwefan Cymdeithas yr Iaith

‘Cyfweliad gyda Jamie Befan, Ymgyrchydd Ieithyddol’ O’r ffansin ‘Ffwff’

jamie-bevan

Dyma gyfweliad wnaeth Jamie Befan i’r ail rifyn o ‘Ffwff’. Os yr hoffech gopi ebostiwch eich enw, cyfeiriad a nifer o gopiau yr hoffech i daldydin@hotmail.co.uk a nai bostio un atoch, hawdd! Cost postio 60c a gofynwn am gyfraniad o rhw bunt i Ffwff ei hyn.

Fe wnes di weithredu yn erbyn y Toriaid yn 2011, be nes di a pam nes di hyn?

Amserwyd y gweithred i gydfynd ag ymweliad David Cameron i Gaerdydd a’r Cynhadledd toriaid. Torron ni mewn i swyddfa’r toriaid yng Nghaerdydd a chwistrellu slogannau ar y waliau. Fel roedden yn disgwyl cafodd hwn llwyth o sylw. Y rheswm? Wel gweithred yn wrthwynebu y toriadau i S4C yn y bon oedd hi ond wrth gwrs mae’r peth yn mynd llawer bellach na sianel Cymraeg… Mae angen wrthwynebu unrhyw bygythiad i’r iaith Gymraeg ac ymgyrch S4C oedd y cyfle a daeth i mi. Mae wanhau’r iaith Gymraeg a’r hunaniaeth unigryw sydd gyda ni fan hyn mond yn mynd tuag at cryfhau’r ‘mono-culture’ mae cyfalafiaeth yn gwthio arnom. Byd delfrydol i’r cwmnioedd enfawr megis Tescos yw un lle ma pawb yn bwyta, siarad, gwisgo, meddwl a siopa yn yr un lle. Rhan bach ni yng nghymru o’r frwydr yn erbyn cyfalafiaeth yw’r brwydr dros y Gymraeg, er mwyn sicrhau’r hawl i bawb bod yn unigolyn.

Disgrifia’r profiad o fynd trwy’r system ‘gyfiawnder’ ac yna i’r carchar.

Poen yn y tin! Dyw’r system ddim wedi cael ei greu er mwyn wasanaethu cyfiawnder. Yn hytrach mae’r system yn gweithredu i lesteirio unrhyw fath o weithgaredd sy’n bodoli tu allan i buddion y cyfoethog a’r cwmnïau sy’n rheoli. Mae’r system cyfiawnder yn weithredu o’r safbwynt nad oes unrhyw safbwynt arall.

O ran y Gymraeg mae nhw union fel unrhyw sefydliad arall. Ma gyda nhw cynlluniau iaith ar bapur ond prin iawn ma swyddogion nhw yn cymryd y peth o ddifrif nac yn weithredu’ch hawliau. Tro ar ôl tro baswn yn cwyno iddynt am ddiffyg hwn neu’r llall yn y Gymraeg, derbyn ymdduheiriad ac yna union yr un peth yn digwydd mis lawr y ffordd.

Carchar? Mae’n hollol amlwg i unrhywun hanner gall nad yw’r system o gloi pobol lan mewn cell a gadael i ddiflastod chwalu ei meddyliau yn wneud iotyn o dda i unrhywun. Ar wahân i hwnna edrych ar yr ochor da wnes i a derbyn y cyfnod fel seibiant bach o’r byd go iawn. 

Yr oedd y sgriws yn dy drin yn wael yn y carchar pan treuliast mwy na mis o dan glo yr haf yma. Nid oedd unrhyw darpariaeth Cymraeg er gwaethaf dy brotestiadau. Oes gen ti gyngor i unrhywun sydd yn debygol o fynd i’r carchar sut y dylynt sicrhau eu bod yn cael darpariaeth Cymraeg neu sut dylent fynd ati i brotestio tra bont yn y carchar i’w hennill?

Y prif beth, i fi (a dwi’n deall bod sawl ffordd o brotestio), oedd i roi eich hunain uwchben nhw trwy ymddwyn yn cwrtais a phwyllog trwy’r amser. Tria paid a gadael eu bygythiadau upseto di. Ma nhw’n disgwyl i rhywun cico bant neu gwylltio, sdim clem da nhw beth i’w wneud os ma rhywun yn actio yn wahanol. Ti’n gweld llygaid nhw yn mynd a stem yn dod mas ei glustiau, a’i ymenydd yn dweud ‘Compiwtar says no!’Yn y pendraw beth alla nhw wneud i ti na allet ti ymdopi gyda? Bwydo ti crap, atal alwadau ffon, atal ymweliadau.So what? O’n i’n eistedd yna yn meddwl ‘Wel, fi sydd yn iawn’. Mae’n anhygoel faint o nerth mae gwybod eich bod chi’n iawn yn rhoi i chi. Os ti’n iawn, ti’n iawn a does neb yn gallu cymryd hwnna i ffwrdd o ti.

Roedd y sgriws jest yn weithredu fel ma nhw wedi cael ei hyfforddi, diffyg ymwybyddiaeth a diffyg parch at phobol yn gyffredinol, dim awydd i ddangos esiampl da nac enyn parch.

Ni wnaeth y cyfrayngau Cymraeg dalu hanner digon o sylw i dy brotest yn y ddwy mlynedd diwethaf yma yn fy marn i. Gwylltiais wrth weld Golwg yn rhoi rhyw gyflwynydd deledu di-dalent ar eu blaendalen tra yr oeddet ti yn y carchar drost yr iaith!  Ni welais siw na miw am dy safiad. Paham ti’n meddwl fod y cyfryngau fel hyn yng Nghymru? Nid oedd y cyfryngau fel hyn 20 mlynedd yn ol.

Dwi’n meddwl mi gafodd y carchariad tipyn o sylw yn enwedig wedi i mi gwrthod cydymffurfio a’i system seisnigaidd o fewn y carchar. Un peth a gwylltiodd fi oedd i eistedd yn fy nghell a gwylio datganiad ar y newyddion gan y comisiynydd a llywodraethwr y carchar yn dweud bod popeth wedi sortio a bod gwasanaeth Gymraeg nawr ar gael yn y carchar. Hwn 2 munud ar ôl i’r sgriw dweud i fi ‘You’ll be eating shit for the next fornight unless you fill in that form!’ I meddwl bod yr awdurdodau yn gallu cael ei celwyddau mas mor cyhoeddus tra roedd y sefyllfa dal yn parhau, wel roedd hwnna’n tipyn o ysgytwad. Yn y bon, dyn ni’n trio defnyddio’r wasg i’n fantais ni ond llais y system a’r chyfoethog ydynt yn y pendraw ac yn rhan o’r ymdrech i gadw y poblogaeth i lawr ac yn gweithio. Dyna pam mae ddulliau cyfarthrebu amgen mor bwysig, ddulliau nad oes ganddynt reolaith drosto fel y wasg anibynol, graffiti, y we, FFWFF! a.y.b.

Yr wyt wedi bod yn y carchar ddwywaith, wyt ti’n meddwl byddyn nhw yn dy roi yn y carchar trydedd tro am dy weithred?

Pwy a wyr? Dwi ddim yn bwriadu talu dirwy nhw (£1000 od, sydd yn cynnwys £12 o iawndal i ailfframio llun o Winston Churchill!). Soi di clywed unrhywbeth ganddynt eto ond cawn weld. Tasa nhw ddim yn danfon fi nol am fethu a talu ma fe fel bo nhw’n cyfaddef nad yw’r system yn gweithio ac yn y pendraw yr unig peth sy gyda nhw drosto ti yw ofn. Os nad wyt ti’n ofni unrhywbeth does dim gafael gyda nhw drosto ti ac yna rwyt ti’n rydd (wel rhydd o un aspect o’r system mawr ma ta beth).

Yr wyt yn wreiddiol o Ferthyr Tudfil. Beth wyt ti’n credu rhaid newid i’r Gymraeg fod yn brif iaith gymunedol ym Merthyr unwaith eto?

Agwedd. Ar sawl lefel. Os mae agweddau tuag at y Gymraeg yn newid o fewn yr awdurdod efallai byddent yn gallu ymateb yn well i’r galw am yr Iaith Gymraeg. Mae’n syndod faint o bobol sy’n cefnogi cynnal yr iaith, sydd ddim wdi cael y cyfle ond sydd dal am weld dyfodol. Ar yr un llaw ma dych chi awdurdod lleol sy’n palu cachu ambyti ‘does neb eisiau’r iaith’ ‘Mae’r iaith yn rhy ddrud’ ‘blah blah blah’ ac ar y llaw arall ma gyda chi’r tystiolaeth o gwmpas chi bod pobol yn  gyffredinol yn weld werth mewn cadw’r iaith.

Cefaist dy arrestio pan ddoth Mrs Windsor i Ferthyr, be ydi dy farn di ar y frenhiniaeth?

Bag o rwtch! Dyn ni’n clywed tro ar ôl tro ein bod yn gwlad democrataidd ac yn defnyddio hwnna fel sail i fynd i ryfel ond y wirionedd yw rith yw’r cyfan. Sut allwn cyfiawnhai teulu sydd yn byw oddi ar y bobol cyffredin sydd heb ei ethol na dewis gan y pobol, sydd uwchben pob math o gyfraith gan gynnwys gyfreithiau rhyddid gwybodaeth. Nobs!

Wyt ti yn rhan o unrhyw ymgyrchoedd ar y funud?

Ambell i un! Y rhan fwyaf yn ymwneud a’r iaith Gymraeg gan mai hwnna yw fy nghyfle i i frwydro yn erbyn anghyfiawnder cymdeithasol byd eang. Os gallwn amddiffyn a pharchu ein bodolaeth ni fel unigolion unrigryw byddwn mewn well lle i wneud yr un peth i unigolion y byd drosodd.

O ble yr wyt ti’n cael y nerth i barhau i ymgyrchu yng ngwyneb yr holl apathi?

Trwy gwybod fy mod i’n iawn, trwy dderbyn ma na sawl ffordd i wneud pethau (a derbyn bod angen sawl plan o attack er mwyn cyrraedd y nod), fy nheulu.

Oes unrhywbeth arall yr hoffet ychwanegu?

Dim ond trwy gwerthfawrogi a chadw yr hyn sydd gyda ni i gynnig y byd gallwn wirioneddol gwerthfawrogi a chadw yr hyn sydd gydag eraill i’w cynnig.

Oh ie, pob bendith i Ffwffs!

Diolch i ti am dy safiad(au!) a diolch am y cyfweliad yma gyda FFWFF!

Anarchiaeth yn yr Eisteddfod

Padi yn siarad am Yr Iaith, Anarchiaeth a’r Eisteddfod. O 2.10 ymlaen mae’n son am y berthynas rhwng Anarchiaeth a’r Gymraeg.

O’r wefan yma.